خاندان مالمیری

خاندان مالمیری

خاندان مالمیری یا سهامی  از خاندانهای مشهور شهر مالمیر یا ایذه کنونی بود که شخصیتهای زیادی در خود پرورش داده که در تاریخ کشور ما منشاء خدمات فراوانی شدند. افراد برجسته این خاندان وقتی در شهر اصفهان به مقام و منصب رسیدند توانستند در شهرهای کاشان ، یزد و بندرعباس نیز صاحب موقعیت عالی از جمله مقام مستوفی گری شوند. در ذیل به معرفی برخی از این شخصیت ها پرداخته می شود:

1- خواجه نعمت الله مالمیری از برزگان و اکابر مالمیر بود ، در سده دهم می زیست. نسب او از ناحیه مادر به خواجه قوام الدین حسن ( در برخی منابع حسین ) ، وزیر شاه شجاع و ممدوح حافظ ، می رسید وی در علم و ادب و انشاء سرآمد بود سی سال و به قولی دیگر چهل سال  در اصفهان در عهد سلاطین صفویه وزارت داشت. در اواخر عمر خواست از کار کناره گیرد. عریضه ای به شاه طهماسب نوشت و خواهش کرد که از ادامه کار در وزارت معافش بدارد. شاه طهماسب استعفایش نپذیرفت و بر حاشیه عریضه نوشت:
                       نعمیا نعمت الله مالمیری                       وزیر اصفهانی تا بمیری

2 -  میرزا عنایت الله اصفهانی نواده خواجه نعمت الله مالمیری  که سالها وزیر مهر بود در این سال (1032 سال سی هفتم جلوس شاه عباس اول) وزیر دارالعباد یزد گشت . سفری به عتبات عالیات کرد. در بغداد بعد از مراجعت کربلا و نجف مریض گشته به عالم عقبی شتافت و نعش او را به کربلا و در حایر مقدس مدفون گشت( تاریخ عالم آرای عباسی ،1367 : 1010)
اشتغال و سکونت نوادگان خواجه نعمت الله در یزد  سبب گردید که محله محل سکونت آنها به « محله مالمیر» شهرت پیدا کند و امرزه نیز یکی از محله های قدیمی یزد می باشد
3- میرزا حسین  مالمیری فرزند میرزا بیک بن خواجه نعمت الله مالمیری نبیره خواجه قوام الدین وزیر شاه شجاع آل مظفر بود. وی به سال 998 قمری در ایذه به دنیا آمد. اجداد وی از اکابر و بزرگان مالمیر بودند. قضا و قدر خانواده او را به اصفهان کشانید. در اصفهان اقامت داشت جوان با استعدادی بود و صاحب رقبات و مستغلات بود تتبع بسیار از کلام حکما خصوصا" رسائل بابا افضل کاشی  بهره فراوان برد. کرده به قوت مطالعه خود را در فنون حکمت مربوط ساخته در ترتیب انشاء هم دستی داشت. مدتی مستوفی کاشان بود. پس از اینکه پسر بزرگش مستوفی کاشان شد بنابه درخواست نوابه زینت بیگم دختر شاه تهماسب  به جای برادرش مستوفی یزد شد ولی پس از مدتی منصب خود را به پسرش سپرد و به اردوی پادشاه پیوست و در سال 1072ه.ق.  در زمان سلطنت شاه عباس دوم مستوفی بندرعباس شد. وی در مراجعت در شیراز فوت کرد.
رباعی
                            کو بینش چشم پاک بستن ز غرض                کو همت پیوند گسستن ز غرض
                             شد ریخته آبروی چندان که نمانذ                  یک قطره برای دست شستن ز غرض
                                                                    *          *            *
                            جان آگاه و دل امیدوارم داده اند                    از قضا چیزی که می آید به کارم داده اند
                             نقش بازی رفتگان پیوسته دارم در نظر          عینک بینائی از سنگ مزارم داده اند

  این بیت را در ایام شاه صفی که اعتبار داشته است گفته:
                       رشته تاریک استیفای  رشتی رشته ام            کوزن مردانه کاین رشته در سوزن کشد

4- میرزا حسن فرزند میرزا بیک بن خواجه نعمت الله مالمیری ( ولادت -998  -متوفی 1058 ) وی نبیره خواجه قوام الدین وزیر شاه شجاع آل مظفر وی برادر میرزا حسین بود. وی نیز در علم ، ادب ، انشاء ، انشد و تاریخ و به ویژه ماده تاریخ گویی نهایت مهارت داشت و سرآمد ابناء زمان بود اگرچه در فنون و کمالات به برادر خود نمی رسید لیکن در ترتیب نظم پایه و سخن  را به اعلی مدارج رسانیده. و در دربار شاه طهماسب به کار دیوانی مشغول گردید.  رباعیات سته میرزا محتشم را در جلوس شاه صفی جواب گفته و موجب برانگیختن تحسین اهل بلاغت و کمال گردید.  در زمان شاه صفی به سال 1044 به مدت 14 مستوفی یزد بود. سپس گوشه عزلت برای خود آراست. به احتمال در همان شهر در گذشت. واهب تلخص داشت. به دلیل سکونت در یزد ، در برخی منابع وی را منسوب به یزد می دانند و با نام « واهب یزدی » معرفی می شود. واهب مالمیری معاصر با شاه عباس اول ، شاه سلیمان و شاه صفی بود. به خواهش بزرگان ماده تاریخ نصب درب نقره مسجد شاه اصفهان به سال 1046 به نظم آورد.4
اشعار در مسجد امام اصفهان به سال 1046 قمری منسوب به اوست
ابیات زیر در لنگه سمت راست در مسجد شاه حک شده است:
                               چون خدیو زمانه شاه صفی                        شاه دشمن گداز و بنده نواز
                               که از این در شه فرشته خصال                   می برد ره به کعبه بی تک و تاز
                               کی به انجام می رسد حرفم                      وصف این مسجد ار کنم آغاز
                              مسجدی کز شرف به یک مسجد                 کرده با مسجد الحرام نماز
                             خانه بانی زمین و زمان                                کعبه ثانی عراق و حجاز
                             مرغ روح کبوتران حرم                                می کند در هوای آن پرواز
                            نقره قرص مه زرشک درش                          می خورد چون طلای مهر گداز
                           باز شد چون به تازگی این در                         در صفاهان به روی اهل نماز

در لنگه سمت چپ هم  این ابیات حک شده است:
                               این بنا خلقتی که صبح ازل                  در توفیق شد به رویش باز
                             آن که سعیش به بوستان نجف                داد آب روان به عمر دراز
                              شهسوار قلمرو دانش                          خسرو عهد داور ممتاز
                            شرع پرور شهی که جبرئیلش                 به دعا یاد کرده وقت نماز
                            کرد فرمان که این در مسجد                   یابد از نقره و طلا پرداز
                            زرگرانش به کارخانه ذوق                        گرم خدمت شدند چون دم گاز
                          چون به اقبال شاه گشت تمام                   آمد از روی آسمان  آواز
                           فکر تاریخ کرد واهب و گفت:                  « شد در کعبه در صفاهان باز»

از دو بیتی های اوست:
                 نخواباند تنم از ناتوانی خواب قالی را                 نبیند پهلویم در خواب هم روی نهانی را
                به پیری خاک بازیگاه طفلان می کند بر سر       که شاید بشنوم زان خاک بوی خردسالی را
                                                                *    *     *
                آرزو کی به دل اهل هوس جا دارد                     به تمنا نرسد هر که تمنا دارد
                می رود قافله عمر عزیزان به سفر                        هیچ کس نیست که این قافله را وادارد
                                                                *     *      *
                  تا به کی چون خضر باشم در حساب زندگی         وز نفس شیرازه بندم در کتاب زندگی
                 چشمه صاف بقا آلوده گرد فناست                     بوی خاک مرده می آید ز آب زندگی
                                                                *     *       *
              اتش افسرده ام از کاروان وامانده ام         همراهان رفتند( همرهانم رفته ) خاکستر نشینم کرده اند
              دوش در میخانه یک جام شرابم زنده کرد            ماهیی بودم به خشک افتاده آبم زنده کرد
                                                            *              *              *
                تا دل دیوانه درس عشق را فهمیده است                      شورشی دارد که پنداری خدا را دیده است
                                                  *             *           *
            می کشد گردون به خاکم همچو نقاشی که او              صورت فرزند بر دامان مادر می کشد

در کتاب « تذکره ریاض العارفین » از شخصی به نام میرزا حسن یاد می شود که در زمان شاه سلیمان صفوی به مهمات دیوانی اشتغال داشت و در مشهد مقدس منزوی شد و در همان جا درگذشت. این بیت شعر منسوب به اوست:
         گیرم ز خلق روی به هامون کند کسی           از دست خود کجا رود و چون کند کسی

5- میرزا خان سهامی تخلص سهامی برادر میرزا حسن و میرزا حسین بود. صاحب حکمت و ادب و کمال بوددر زمان شاه عباس دوم  مدتی وزیر کاشان بود در ایام جوانی فوت کرد. در کتاب «تذکره ریاض العارفین » و مجمع الفصحاء » نام وی میرزا جان آورده شده و تلخصش بهایی بود. از اشعار وی
                  نقد جان آخر شد و وصلت به ما سودا نکرد         دیده خالی از نگه گشت و ترا پیدا نکرد
                                                           *        *          *
                 ز هر که بد شنوم در جواب خاموشم                 درین معامله استاد لب بود گوشم
                                                       *          *              *
                 نکردم تا به صحبت امتحان ارباب دنیا را            ندانستم که ذوق گوشه گیری چیست عنقا را
                 بزرگان را خدا محتاج خردان می کند ورنه          چرا باید گشودن  لب به پیش قطره دریا را
                                                       *          *            *
                   راضی به نگاهی نشوم وقت رهاییت                این توشه به منزل نرساند سفری را

از دیگر مشاهیر محله مالمیر که بازماندگان خانواده مالمیری هستند ، می توان اشخاص زیر را نام برد.


6- آخوند ملا حسن مالمیری
ملا حسن فرزند ابی طالب عالم دینی ، فقیه و قاضی بود که در سال 1268 قمری در محله مالمیر یزد به دنیا آمد. در سده سیزدهم و اوایل قرن چهاردهم قمری می زیست و مشهور به « طالب ما لمیری » بود. وی در کنار پدرش به شعر بافی اشتغال داشت و همزمان به فراگیری علوم دینی پرداخت. پس از آموختن مقدمات و سطوح ، در درس خارج آیت الله شیخ محمدجعفر کرمانی یزدی ( متوفی 1300 ق)  شرکت کرد. مالمیری پس از رسیدن به درجه اجتهاد  در خانه خود واقع در محله مالمیر به تدریس علوم دینی پرداخت و شاگردان زیادی تربیت کرد که برخی از آنها عبارتنداز: آیت الله میرزا ابوطالب کرمانشاهی ، پدر شهید آیت الله صدوقی و حجه الاسلام حاج سید علی محمد وزیری
آقابزرگ تهرانی او را صاحب تالیفاتی در زمینه فقه و اصول می داند. وی عالمی مقتدر ، ظلم ستیز و پرهیزگار بود و به ستمگری های حکام وقت اعتراض می کرد. در بقعه امامزاده سید فتح الدین رضا به اجرای حدود شرعی می پرداخت به همین دلیل از سوی جلال الدوله حاکم یزد به مهریز تبعید شد ولی چندی بعد با حمایت آیت الله العظمی سید محمد کاظم یزدی و آیت الله میرسید حسین قمی به یزد بازگشت.در این هنگام جلال الدوله از حکومت یزد عزل و از این شهر خارج شده بود.
مالمیری از عالمانی بود که به هنگام فعالیت و تبلیغات بهائیان از هر فرصتی برای رفع شبهات انان و محکومیت آراء و عقاید شان استفاده می کرد. وی در 28 ربیع الاول سال 1331 قمری دارفانی را وداع گفت. پیکرش در جوار حرم امامزاده سید فتح الدین رضا به خاک سپرده شد.


7- غلامرضا مال امیری
وی در قرن یازده می زیست در جوانی به تجارت می پرداخت. وی خانه خواجه قوام در محله مالمیر را خرید و املاک و دارایی های بسیاری در سلغر آباد یعقوبی و تفت به دست آورد. وی انسان نیکوکاری بود در سال 1076 قمری در محله مالمیر نزدیک به حوض آب شور گرمابه ای زیبا ساخت.


8- واعظ مالمیری
محمد واعظ مالمیری فرزند ملاحسن و متخلص به مهجور در سال 1307 قمری به دنیا آمد. علوم دینی را در یزد فراگرفت . توسط آیات عظام حاج شیخ عبدالکریم حائری یزدی و سید ابوالحسن اصفهانی اجازه روایت دریافت کرد. به سبب قدرت بیان و حافظه سرشار در شمار واعظان برجسته روزگار خویش در آمد. وی همچنین به تجارت نیز اشتغال داشت.
9- سید محمد مجتهد مالمیری عالم دینی و شاعر در سال 1226 شمسی متولدگردید و متخلص به بسمل بود وی که در سده 12 و اوایل قرن 13 زندگی می کرد در مسجد نو محله مالمیر به امامت جماعت اشتغال داشت. در برخی منابع از وی با نام سید بسم الله مالمیری خادم الشریعت یاد شده است.

دیدگاه‌ها   

 
0 # علی رضا مالامیری 1393-02-06 09:46
web khoby dary valiiii fekr konam famile shono eshteba nvshty malamire na mal mire
پاسخ دادن
 
 
+1 # محمد مالمیر 1393-12-16 06:11
سال های طولانی و لهجه های مختلف باعث شده که نوشتار های متفاوتی هم موجود باشه ولی همه به ریشه ای واحد میرسند.
پاسخ دادن
 
 
0 # حسین مالمیر 1394-11-12 20:13
مطالعه تاریخچه مالمیر خیلی جالب بود.اینجانب بسیارمایلم دررابطه با تاریخچه مالمیر بیشتر مطلع شوم .برایم بسیارجالب است ک بدانم اصل ونسب مالمیرازکجامیبا شد .ایااصل مالمیر میتواند ازسادات باشد?منتظراطلاع ات جامع شما میباشم ..ب خصوص در رابطه با طایفه مالمیر شهرستان تویسرکان از شهرستان های همدانم .باتشکر
پاسخ دادن
 

نوشتن دیدگاه

* نمایش نظرات به منزله تائید آنها نمی‌باشد.
* مسئولیت نظر با کاربر می‌باشد.
* ایمیل فعال خود را وارد نمایید.
* در صورت امکان نام و شهرت خود را کامل وارد کنید.


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

درباره ما

تازه‌های کتاب

 کتاب «نخستین جرعه از این جام» میزبانی و قهرمانی تیم ملی فوتبال ایران در جام ملت های آسیا (۱۳۴۷-۱۹۶۸) را از زوایای سیاسی-اجتماعی و ورزشی با نگاهی تازه مورد کنکاش قرار داده است.
 شیمبار (شیم بار) جلگه گرمسیری شیمبار در شمال خوزستان واقع گردیده و تقریباً نزدیک به نقطه صفر مرزی بین استان خوزستان و چهار محال بختیاری قرار دارد. این منطقه گردشگری از توابع بخش چلو شهرستان اندیکا می باشد که در 45 کیلومتری شهر قلعه خواجه  و یکصد کیلومتری مسجدسلیمان و220 کیلومتری اهواز است.  
 «فراز و فرود ایل کیان ارثی با تاکید بر ظهور و سقوط محمدتقی خان بختیاری» عنوان کتابی است که توسط مصطفی علیزاده گل سفیدی به نگارش درآمده و آماده چاپ شده است. در این کتاب با استناد به منابع مختلف تاریخی به بررسی ایل کیان ارثی و روسای آن از دوره صفویه تا 50 سال پیش پرداخته و شامل 5 فصل به شرح ذیل است: