کتاب «ایل کیان ارثی، فراز و فرود محمدتقی خان بختیاری»

بدون تردید یکی از معروف‌ترین و مردمی‌ترین خوانین بختیاری در تاریخ معاصر، محمدتقی‌خان بختیاری است. بنا بر قولی حدود سی سال باکمال قدرت بر قسمت اعظم خاک بختیاری حکومت کرده و بر بخش وسیعی از خطه جنوب و جنوب غرب نفوذ و تسلط داشت. در فاصله سال‌های ۱226 تا ۱257 ه.ق. ایلخانی بختیاری (ریاست ایل بختیاری) را بر عهده داشت.

 

«سرگذشت غم‌انگیز محمدتقی خان و رفتار سراسر خدعه، فریب و نیرنگ منوچهرخان معتمدالدوله والی اصفهان، لرستان و خوزستان با او بسی شنیدنی و تأمل کردنی است. این رویارویی دو فرد نیست دو فرهنگ است، ایران و انیران (کیاوند، 1368، ص 93)». برخورد حکومت قاجار با خان بختیاری با همه شایستگی‌هایش، نمونه‌ای روشن از برخورد نادرست زمامداران بی‌کفایت قاجار با کوچندگان و عشایر و تصویری گویا از فساد و نااهلی سیاستمداران آن دوران است. ظرفیت و شایستگی‌های عشایر اگر درست به‌کار گرفته شود،‌ می‌تواند فرصتی برای اعتلا و پیشرفت کشور به دست دهد؛ اما حکومت قاجار و بعداز آن رژیم پهلوی نگاهشان به عشایر نگاهی نادرست و کاملاً امنیتی و سیاسی بود، عشایر را یک تهدید بزرگ و یک رقیب قدرتمند می‌پنداشتند به همین دلیل بروز و ظهور شخصیت‌های محبوب و بانفوذ و قدرتمند در میان عشایر از منظر حکومت مرکزی کابوسی ترسناک و نگران‌کننده بود و به لطایف‌الحیل سعی بر آن داشتند اسباب بدنامی و نابودی وی را فراهم سازند. آنچه باعث نابودی محمدتقی خان بختیاری- صرف‌نظر از برخی خشونت‌ها و ارتکاب قتل‌ها- گردید، رشد فزاینده نفوذ، قدرت و محبوبیت وی در خطه جنوب و جنوب غرب بود.


گرچه در زمان قاجار، خوانین وظیفه‌ای جز تقدیم مالیات و خراج به دولت نداشتند، او به‌جای پیوستن به عمال حکومت و دوشیدن مردم، با ایل‌وتبار خود همدردی کرد و حاضر نگردید با به فلاکت انداختن و شکستن کمر مردمان خود، اسباب خشنودی اربابان قدرت را فراهم سازد بلکه در دفاع از حقوق مردم در بین سال‌های ۱۲۴۹ تا 1۲۵۷ ه.ق. نیز سلسله حرکت‌ها و مبارزاتی در مقابل زورگویی حکومت قاجار سازمان‌دهی کرد. اگر برخی قتل‌ها و خون‌ریزی‌ها در کارنامه محمدتقی خان نبود، او می‌توانست در تاریخ کشور ما جایگاهی بسیار بالا را به خود اختصاص دهد.


پیرامون محمدتقی خان دو نگرش و رویکرد کاملاً متفاوت وجود دارد: نخست این‌که، نگاه بیشتر لرها و معدودی از نویسندگان به او مثبت بوده است. وی در میان مردم لر که دل‌خوشی از دولت مرکزی نداشتند، چهره‌ای بسیار محبوب و مقتدر بوده که خدمات زیادی به قوم لر کرده است. به همین خاطر بود که روزبه‌روز بر تعداد طرفدارانش افزوده می‌شد. بدین سبب کارش بالا گرفت و آوازه نامش در فراسوی مرزها نیز بر زبان‌ها افتاد.


دیگر اینکه برخی از نویسندگان او را عنصری تأثیرپذیر از بیگانگان قلمداد می‌کنند که با تحریک آنان تلاش داشت، مملکت را تجزیه و کشوری جدید پایه‌گذاری و اعلام استقلال کند.


میرزایی در کتاب «بختیاری‌ها و قاجاریه» پیرامون این نگرش‌های متفاوت گفته است، به‌رغم آن‌که در منابع خارجی محمدتقی خان، جایگاه بلندی را به خود اختصاص داده است و او را به وجود آورنده اولین کنفدراسیون ایلی در بختیاری ذکر کرده‌اند؛ لیکن در داخل ناروا، برخی به محمدتقی خان اتهام شورش‌ و حرکت‌های جدایی‌طلبانه و استقلال‌طلبانه زده‌اند. به همین دلیل بعضی از نویسندگان ایرانی او را مورد بی‌رحمی قرار داده‌، علاوه بر این‌که او را کم‌اهمیت جلوه داده‌اند، به او موارد نادرستی نیز نسبت داده‌اند؛ اما در میان خود لرها محمدتقی خان چهره‌ای محبوب و مقتدر می‌باشد که خدمات زیادی به قوم لر کرده است.


به‌راستی محمدتقی خان بختیاری کیست و چرا قریب ده سال با حکومت قاجار در کشمکش و جدال بود؟ آیا سودای تجزیه‌طلبی و اعلام استقلال کشوری جدید در جنوب غرب ایران را در سر می‌پروراند؟ نسبت و رابطه او با انگلیسی‌ها چگونه بوده است؟ آیا اقدامات، اعمال و حرکات او در راستای منافع ملت ایران و در جهت احقاق حقوق و مطالبات شهروندی بود یا واکنشی در مقابل نیرنگ، خدعه و فساد درباریان و حکام ولایات و یا اینکه در تضاد با منافع ملی، استقلال و تمامیت ارضی کشور بود؟ و چرا محمدتقی خان با آن قابلیت ذاتی و شجاعت مثال‌زدنی و قدرت، قوت و نفوذ با حکومت قاجار نجنگید و خود را تسلیم آن‌ها کرد؟



در این کتاب تلاش شده است تا آنجایی که شواهد، اسناد و منابع در دسترس ممکن ساخته است، پاسخی روشن به این پرسش‌ها داده شود. لازم به ذکر است شاید خواننده کتاب در برخی موارد احساس نماید برخی مطالب در چندین جای تکرار شده است، دلیل آن بوده که حقیر خواسته است گزارش‌های مختلف پیرامون واقعه را عیناً ارائه کرده و قضاوت را به خواننده واگذار نماید.

کتاب «ایل کیان ارثی، فراز و فرود محمدتقی خان بختیاری» تالیف مصطفی علیزاده گل سفیدی و حاصل تلاش ده ساله ای است ذر راستای معرفی محمدتقی خان بختیاری. در این کتاب که از هفت فصل تشکیل گردیده، تلاش شده است به موضوعات، ابهامات و پرسشهای زیر  پرداخته و پاسخ داده شده است:

1- وجه تسمیه، تاریخچه و سازمان اجتماعی ایل کیان ارثی

2- معرفی خوانین کیان ارثی از زمان خان تا عصر حاضر

3- ظهور محمدتقی خان و چگونگی شکل گیری سازمان قدرت، عوامل و زمینه های موثر در ظهور او، اقدامات و مشاوران وی.

4- شرح رویارویی محمدتقی خان با حکومت قاجار، علل سوء ظن حاکمان قاجار به وی.

5- آیا محمدتقی خان بختیاری خواهان جنگ با دولت ایران و تجزیه کشور و اعلام استقلال و تاسیس کشوری جدید بود؟

6- لایارد کیست؟

7- دلایل شکست و تسلیم شدن محمدتقی خان کدامند؟

8- پیامدهای شکست محمدتقی خان

 

این کتاب به زودی روانه بازار می شود، علاقمندان میتوانند جهت اطلاع بیشتر به قسمت خرید کتاب در همین سایت مراجعه فرمایند.

نوشتن دیدگاه

* نمایش نظرات به منزله تائید آنها نمی‌باشد.
* مسئولیت نظر با کاربر می‌باشد.
* ایمیل فعال خود را وارد نمایید.
* در صورت امکان نام و شهرت خود را کامل وارد کنید.


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

درباره ما

تازه‌های کتاب

 کتاب «نخستین جرعه از این جام» میزبانی و قهرمانی تیم ملی فوتبال ایران در جام ملت های آسیا (۱۳۴۷-۱۹۶۸) را از زوایای سیاسی-اجتماعی و ورزشی با نگاهی تازه مورد کنکاش قرار داده است.
 شیمبار (شیم بار) جلگه گرمسیری شیمبار در شمال خوزستان واقع گردیده و تقریباً نزدیک به نقطه صفر مرزی بین استان خوزستان و چهار محال بختیاری قرار دارد. این منطقه گردشگری از توابع بخش چلو شهرستان اندیکا می باشد که در 45 کیلومتری شهر قلعه خواجه  و یکصد کیلومتری مسجدسلیمان و220 کیلومتری اهواز است.  
 «فراز و فرود ایل کیان ارثی با تاکید بر ظهور و سقوط محمدتقی خان بختیاری» عنوان کتابی است که توسط مصطفی علیزاده گل سفیدی به نگارش درآمده و آماده چاپ شده است. در این کتاب با استناد به منابع مختلف تاریخی به بررسی ایل کیان ارثی و روسای آن از دوره صفویه تا 50 سال پیش پرداخته و شامل 5 فصل به شرح ذیل است: