علل و زمینه‌های قیام مردمی بختیاری‌ها در سال1308شمسی

 به مناسبت 14 تیرماه ،آغاز قیام مردمی بختیاری‌ها در سال 1308شمسی - قسمت اول

چگونگی به قدرت رسیدن رضاشاه

در آستانۀ قرن بیستم، استعمارگران تلاش وافری کردند تا در راستای اهداف استعماریشان نقشۀ جدیدی در خاورمیانه ترسیم کنند. گام بلند آن‌ها تأسیس یک دولت یهودی در خاورمیانه بود. برای عملی شدن این هدف، سازوکارهایی لازم بود. تغییرات سیاسی در خاورمیانه، پیش فرض اصلی آن‌ها بود. لذا از طریق تشکیلات فراماسونری و اشخاص وابسته به خود، دست به‌کار شدند. در ترکیه کمال آتاتورک به قدرت رسید. وهّابی‌های افراطی که با دسیسۀ انگلیس در عربستان ظهور کرده بودند، تثبیت شدند. فرزندان ملک فیصل در عراق و اردن به حکومت رسیدند. در ایران نیز «آیرون ساید»، تشکیلات فراماسونری و به خصوص «فروغی» - فراماسون مشهور- توانستند فضای سیاسی ایران را به سمت و سویی بکشانند که زمینه برای حکومت رضاخان فراهم گردد. رضاخان در این معاملۀ پرسود، متعهّد شد که: قرارداد نفت را از نو تجدید کند، نقش و نفوذ روحانیت را به حداقل برساند و عشایر را نابود سازد.

 

بختیاری‌ها،مردمانی اصیل و ایرانی

در دفتر زمانه،فتد نامش از قلم        هر ملتی که مردم صاحب قلم نداشت(فرخی یزدی)

مقدمه
در کتاب‌های«زبده التواریخ ، اخبار امراء و پادشاهان سلجوقي»(تالیف 710ق) ، «تاریخ گزیده»(730ق) ، «منتخب التواریخ معینی»(816ق) و«شرف‌نامه»(1005ق) به مهاجرت قبایلی از جبل السماق شام و دیگر بلاد به سرزمین لربزرگ در قرن ششم هجری اشاره شده است که شرح آن در«تاریخ گزیده»چنین است:«در عهد او ( اتابک هزار اسف ) ملک لرستان رشک بهشت گشت و بدين سبب اقوام بسياری از جبل السماق شام بدو پيوستند چون گروه عقيلی از نسل علی بن ابی طالب و گروه هاشمی از نسل هاشم بن عبد مناف و دیگر طوایف چون:آسترکی و مماکویه و بختیاری ، جوانکی ، بیدانیان ، زاهدیان ، علائی، کوتوند ، بتوند ، بوزاکی ، شوند ، زاکی ، جاکی و هارونی ، اشکی ، کوی لیراوی ، مموئی ، یحفومی ، کمانکشی ، مماسنی ، ارملکی ، توانی ، کسدائی ، مدیحه ، اکورد ، کولارد و دیگر قبایل که انساب ایشان معلوم نیست(م)».
این موضوع سبب گردید تا برخی نویسندگان خارجی و وطنی برای بختیاری ها، منشاء خارجی قایل شده و در اصالت آنان تردید نمایند.
 

نقش بختیاری‌ها در انقلاب مشروطه- فتح اصفهان

    مخالفت‌های محمدعلي شاه با مشروطه در نهايت سبب گرديد به دستور وی مجلس به توپ بسته ، ويران و منحل گردد. بسياری از مشروطه خواهان دستگير،زندانی و تبعيد شدند،تعدادی نيز به قتل رسیدند . از اين زمان تا فتح تهران به وسيله مشروطه خواهان در تاريخ کشور ما به دوران« استبداد صغير» شهرت يافته است. بازگشت استبداد،تعطيلی مجلس و سرکوب مشروطه خواهان ، بيداري عمومي را به دنبال داشت. علماء،روشنفكران و طبقات مختلف مردم ايران آشكارا و بطور گسترده از مشروطه اعلام حمايت و پشتيباني نمودند و سر آغازي گرديد تا آزاديخواهان و مشروطه طلبان قصد عزيمت به تهران و سرنگوني محمدعلي شاه را بگيرند.

يكي از كانون‌هاي مبارزه و آزاديخواهي شهر اصفهان بودكه پيشتر طعم ظلم وتعدي گسترده‌ي ظل السلطان را چشيده بود و هنوز عمال شاهزاده معزول در اصفهان به مردم ظلم مي‌نمودند. حاكم اصفهان «ميرزا محمدخان غفاري كاشاني» ملقب به « اقبال الدوله كاشي» و نايب وي« معدل الملك شيرازي » نيز عنان ظلم و ستم در پيش گرفته اهالي اصفهان را سخت در تنگنا گذاشته بودند. مردم اصفهان در راستای مبارزه خود، در تاريخ 19 خرداد 1326 ه.ق. انجمني فعال به نام« انجمن ولايتي» تشكيل داده بودند كه شخصيت‌هاي بزرگي همچون:حاج آقا نوراله نجفي رييس انجمن ،حاج آقا سدهي،حاج ميزرا محمدعلي كرباسي ، حاج آقا جمال ،حاج ميرزا ابوالحسن بروجردي ، ميرزا احمد دولت آبادي ، حاج آقا محمد جوباره اي ، سيدحسن مدرس ، حاج ميرزا علي اكبر شيخ الاسلام ، ميرزا آقاخان محاسب الدوله ، ميرزا علي اكبر خان سرتيپ ، دكتر حافظ الصحه و افراد مشهور ديگري  آن را اداره مي‌كردند.

نگاهی دیگر به چوب بازی و رقص چوب

میدان رزم ،خاستگاه آیین چوب بازی و رقص چوب

یکی از رسم های کهن که هنوز در میان برخی ساکنان کشور ما رواج دارد، رسم دیرین«چوب بازی» و «رقص چوب» می‌باشد.چوب بازی در بین مردمان لر و قشقایی متداول است. چوب بازی بزمی یا ترکه بازی،در عروسی ها و جشن ها توسط مردان اجرا می‌گردد به گونه ای است که دو مرد با دو چوب به مبارزه نمادین با یکدیگر می پردازند. .رقص چوب نیز در بین سیستانی ها و ساکنان خراسان برقرار است. در بین اهالی سبزوار نیز آیین کهن«اسب چوبی» سابقه فراوانی دارد. ویژگی بارز این بازی ،گروهی بودن ، پر تحرکی ،هیجان فراوان و همراه با سرنا و دهل است و حالت ها و پزهای آن، بر جنبه‌ های رزمی‌ و حماسی آن حکایت دارد.در باره فلسفه و ریشه این رسم کهن،عده ای معتقد هستند در ایران باستان بالاترین افتخار برای یک مرد،دلاوری در جنگ بود.به همین دلیل فراگیری فنون و مهارت های رزم بین آنان عادتی نیکو و پسندیده بشمار می‌رفت. حتی در زمان صلح نیز از این کار غفلت نمی‌کردند. جوانان در مکانی گردآمده و با شور و علاقه فراوان به تمرین مهارت‌های رزمی می‌پرداختند تا آمادگی روانی و جسمانی برای رزم را در خود زنده نگه‌ ‌دارند. در تعلیم و تربیت ایرانی نیز تلاش می‌شد تا هنرهای برجسته ای مانند اسب سواری , تیراندازی و راستگویی از پنج سالگی تا بیست سالگی به پسران  تعلیم دهند.

 

نشان بختیاری در اصفهان؛ شیرهایی که نگهبان تاریخند

مردان بلند قامت چنگ در چنگ شیران، قدرت افسانه‌ای یلان ایرانی را به رخ می‌کشند. شیرانی که امروز تنها سنگواره‌هایشان و خاطره‌هایشان در تاریخ مانده و در گوشه کنار ایران می‌توان نشانی از آنها یافت همچون شیرهایی که نگهبان عقاب آجری پیر زاینده‌رودند و زمانی پیشتر بر بالای گوری نگهبان یاد دلاوری از این خطه و اکنون شاد از نگهباني خواجوي پير، چرا که نسل شیرهای سنگی اصفهان نيز چونان نماد قدرت ايرانيان رو به انقراض برده است. شاید در دل شیر مسجد طیب نیز خاطراتي از گذشته هاي دور و مردان دلاور باشد اما نمی‌دانم آیا شیر عظیم جثه و جوان اتوبان ذوب آهن نیز چنین خاطره‌ای دارد شاید اگر زبانی داشت می‌گفت چرا آنجاست ! رو به روی زندان مرکزی اصفهان، شاید یاد یلان را زنده می‌کند؟

 

علل شکست ارتش ساسانی

 می‌گویند در زمان ظهور پیامبر بزرگ اسلام،ایران بزرگترین و قدرتمندترین کشور دنیا بود.بر اساس برآورد مرحوم سعید نفیسی جمعیت ایران بالغ بر140میلیون نفر بود.ایرانیان از نظر وسایل جنگی، سرباز و امکانات و تجهیزات دیگر، برتری فوق العاده ای نسبت به مسلمانان داشتند. در حالی که شمار تمام سربازان مسلمان در مرزهای روم و ایران از 60 هزار(کمتر از جمعیت یکی از صدها شهر ایران) تجاوز نمی‌کرد. سپاه مسلمانان از نظر آشنایی با فنون جنگی و در اختیار داشتن سازوبرگ نظامی در مقایسه با سربازان ایران،در سطح بسیار پایینی قرار داشتند.تعداد پیل سواران سپاه ایران از اسب سواران مسلمان بیشتر بود.جمعیت ناحیه حجاز و همه قبایل متحد آنان به اندازه جمعیت یکی از استان‌های ایران نبود.اما ارتش ایران با داشتن یک صدهزار جنگجوی ورزیده و تا دندان مسلح پس از چهار روز نبرد سخت و بی امان،رستم فرخزاد فرمانده معروف خود را به کشتن داد و در «قادسیه» شکست سختی خورد.

حال این پرسش مطرح می شود چرا ارتش منظم و مجهز ایران از سربازان مسلمان شکست خورد؟

دکتر علی شریعتی پاسخ می‌دهد:

 آیا ایرانیان به زور شمشیر و فشار مالیات جزیه مسلمان شدند؟

دکتر «علی شریعتی» در پاسخ به این ادعای توهین آمیز و چگونگی اسلام آوردن ایرانیان می‌نویسد: «می‌بینیم که شبه محققان و شبه ایران دوستان اجیری که میگویند ایرانیان به زور شمشیر و فشار مالیات جزیه مسلمان شدند، تا چه حد خودشان« دانشمندان مالیاتی»اند که می‌خواهند به«عقل فاقد»خودشان،ملت ایران از پذیرفتن اسلام،که«دین بیگانه» است،تبرئه کنند و آن وقت،او را ملتی معرفی کنند که به قدری ترسو و بزدل است،که با برق شمشیر وحشیان، و به قدری پست که برای فرار از مالیات، از ملیت و هویت و مذهبش و همه مقدساتش دست می‌شوید و همه‌ی افرادش«دین ماموران مالیات» را قبول می‌کنند.

استعمارستیزی در اشعار داراب افسر بختیاری

    بسیاری از ما داراب افسر بختیاری را به خاطر منظومه «همیلا »  می شناسیم. حال آن که اشعار این شاعر شوریده بختیاری  آمیزه ای  از جلوه های زندگی ، اندیشه های والا ، عرفان ، محبت به اهل بیت به ویژه مولای متقیان حضرت علی (ع) ، احساسات میهن دوستانه وعشق به  سرزمین بختیاری است.  خصوصاً داراب افسر را بايد به حق شاعري ملي و وطن دوست بدانيم كه نقد استعمار از ويژگي هاي بارز شعر وی است. روح آزادگی وی در ستیز با استعمار متاثر از روحیات ایلی است که داراب هم همچون هم تباران خود با آن زاده شده بود. شعر تيارت « تئاتر » كه به رستاخيز مسجدسليمان معروف شد، اولين شعرش به گويش بختياري است از بهترين نمونه هاي  نگاه ضد استعماري اين شاعر فقيد است كه از لحاظ موضوع و ابراز احساسات ملي بهترين نمونه حس ملي گرايي در داراب افسر به‌شمار مي‌رود.  داراب خود در مقدمه اي كوتاه بر شعر مذكور مي نويسد :« زماني كه بيگانگان در كشور ما منابع سرشار ميهنمان را ظالمانه مورد تجاوز خود قرار داده و در اين راه از هيچگونه ظلم و تعدي خودداري نمي كردند ، آنچنان احساسات ميهن پرستانه ام تحريك شد كه اين اشعار را كه آهنگ مخصوصي دارد و اينك يكي از دل انگيز ترين آوازهايي است كه   در ميان مردم متداول است ، سرودم.»

نگاهی به سیر تحول مدیریت در روستاها 2

نکوئی کن امـروز چون ده تراست                 کـه سال دگـر دیگری دهخدا است
                                                                                                              سعدی علیه الرحمه

معنا و مفهوم کدخدا
در باره وجه تسمیه کدخدا در فرهنگ و لغت چنین آمده است : (کد+ خدا) کد : جز پیشین از کلمه مرکب ، به معنای خانه مانند(کد بانو،کدخدا) خدای " ی " به معنای خداوندگار خانه ،صاحب خانه، مردخانه....
کدخدا: آنکه بخاطر کاردانی ها و شایستگی هایش در میان مردم مورد قبول و مورد احترام است، شخص معتبر،بزرگ طایفه، رئیس محله ، مباشر، پیشکار، صاحب اختیار ، وزیر، داماد و پادشاه هم گفته اند .
فردوسی علیه الرحمه فرموده است :

سال علی عسگرخانی - جنگ دشت شیر

مبارزات بختیاری ها با رژیم پهلوی

سال علی عسگرخانی
علی اصغر‌خان (در بین مردم به نام علی عسگر شناخته می‌شود) پسر علی اکبر‌خان سردار ارشد عموزاده ابوالقاسم‌خان، به نمایندگی از وی رهسپار ایذه شد تا در گرمسیر شورش را سازماندهی و رهبری کند. وی به همراه 200 سوار وارد ایذه شد. اهالی ایذه استقبالی گرمی از وی کردند. با ورود علی اصغر‌خان به ایذه، نیروی نظامی به فرماندهی سرهنگ ملک مرزبان که در قلعه «چهاربرجی» مستقر بود، ایذه را ترک کرد. قلعه به تصرف بختیاری‌ها در آمد. به نقل از « چارلز ، الکساندر کات» « علی اصغر خان که معاون او [ابوالقاسم خان] بود در بهار 1322 به یک پایگاه نظامی در ایذه حمله و آن را خلع سلاح کرد. در این عملیات 150 قبضه تفنگ برنو و تعدادی مسلسل به دست آنها افتاد.( کات ، 1387 : 37)». علی عسگرخان به رسم خوانین گذشته خیمه و خرگاه خود را در نورآباد برپا کرد. منطقه ایذه از کنترل دولت خارج و به تصرف بختیاری در آمد. آیین و سنن‌خان سالاری نظام ایلی مجدداً احیا گردید. تقریباً بیشتر قلمرو گرمسیر بختیاری از کنترل دولت خارج شده بود. «آعلی مردان پرچمی» و «میرزا حیدر کیانی کشخالی» منشی و مستوفی‌خان شدند.

درباره ما

تازه‌های کتاب

 کتاب «نخستین جرعه از این جام» میزبانی و قهرمانی تیم ملی فوتبال ایران در جام ملت های آسیا (۱۳۴۷-۱۹۶۸) را از زوایای سیاسی-اجتماعی و ورزشی با نگاهی تازه مورد کنکاش قرار داده است.
 شیمبار (شیم بار) جلگه گرمسیری شیمبار در شمال خوزستان واقع گردیده و تقریباً نزدیک به نقطه صفر مرزی بین استان خوزستان و چهار محال بختیاری قرار دارد. این منطقه گردشگری از توابع بخش چلو شهرستان اندیکا می باشد که در 45 کیلومتری شهر قلعه خواجه  و یکصد کیلومتری مسجدسلیمان و220 کیلومتری اهواز است.  
 «فراز و فرود ایل کیان ارثی با تاکید بر ظهور و سقوط محمدتقی خان بختیاری» عنوان کتابی است که توسط مصطفی علیزاده گل سفیدی به نگارش درآمده و آماده چاپ شده است. در این کتاب با استناد به منابع مختلف تاریخی به بررسی ایل کیان ارثی و روسای آن از دوره صفویه تا 50 سال پیش پرداخته و شامل 5 فصل به شرح ذیل است: