کلاه نمدی در بختیاری

مقدمه
یکی از بخش های مهم بدن آدمی ، سر می‌باشد که به عنوان افضل بدن از آن یاد می‌شود. بشر در طول تاریخ با پوشش و تزئیناتی که برای سر انتخاب کرده بود نه تنها قصد محافظت از آن را داشت بلکه همانگونه که مهم‌ترین عامل شناسایی هر فرد بخشی از سر او یعنی صورت بوده ، سر نیز در معرفی موقعیت و طبقه اجتماعی ، سن و نظام اعتقادی به صورت یاری رسانده است. یکی از پوشش هایی که سر را می‌پوشاند ، کلاه می‌باشد. در گذشته در کشور ما، کلاه، بخش جدانشدنی از لباس مردان به شمار می‌رفت.  کلاه برای مرد به منزله چادر برای زن بود و مردی بدون کلاه در کوچه و بازار دیده نمی‌شد.کلاه از این جهت ضروری بود که مردان عضو «سر» را سلطان و فرمانده بدن می‌پنداشتند و اعتقادشان بر این بود که باید برای این عضو، حرمتی بسیار قایل شد تا آنجایی که حتی هنگام خواب، عرقچین بر سر می‌گذاشتند و جز دیوانگان، مردی بدون کلاه دیده نمی شد. در اهمیت کلاه همین بس که باور داشتند اگر مردی بدون کلاه، آب بخورد دلیل بر عدم عقل و حواس وی است و اگر بنا به دلایلی عرقچین از سرشان می‌افتاد، کف دست شان را روی سر می‌گذاشتند و آب می‌خوردند
کلاه در بین عشایر ایران از حمله بختیاری‌ها تنها بخشی از لباس و نوعی پوشش نیست بلکه یک نماد پرراز و رمز است که کارکردها و جنبه های مفهومی ، اجتماعی و آیینی آن به مراتب مهم تر و برجسته تر است. در بررسی ابعاد مختلف کلاه ، مقاله زیر ارائه می‌شود.

 

 

آثار اجتماعی نماز

(ارائه شده در همایش منطقه ای نماز - دانشگاه مسجدسلیمان- سال 1384)

مقدمه
  نماز يكی از احکام و دستورات مهم خداوند بزرگ می باشد ، نورانيت نما ز ، رازها و رمزهای بسيار دارد ، ا ز آ ن به عنوا ن ستون ورکن اصلی دين ، ارزشمند ترين ، زيبا ترين ، عميق ترين وساده ترين وسيله ی ا رتبا ط با خدا ، متنوع ترين ، با فضيلت ترين و عمومی ترين عبا د ت  ،  نور چشم پيامبر ،  مرز کفر و ايمان ، راه کما ل و رستگاری  ، ثمره ی حکومت صا لحان ، با ز دارنده ی ا نسا ن از فحشا و منکرا ت و سمبل دينداری ، ياد می شود. نماز ياد خدا و کليد قبولی تمام اعما ل است.  نما زآ ثار وبرکا ت فردی ، اجتما عی ، دنيوی و ا خروی  فرا وانی به دنبا ل دارد. در باره ي آثار نماز تحقيقات و مطالعات بسياري انجام گرفته است و علاقمندان ا ز زوايا و جهات گوناگوني نماز را مورد بررسي قرار دادند. هرچه بيشتر در باره ي نماز مطالعه مي شود اسرار و رموزي بيشتري از آن آشكار مي شود. اين هديه ي ارزشمند الهي ، معدني تمام نشدني ا ست كه مي تواند همه ي بندگان خدا و مخلوقات خداوند رحمان را بهره مند و سيراب گرداند. بي شك در باره ي نماز و تاثيرات آن ، تاكنون تحقيقات بيشماري انجام شده است اما هيچكدام تكراري نيست بلكه هر كدام تازگي خود را دارد و بينش جديدي در باره ي نماز عرضه مي دارد و رازي جديد از نماز و بركات و خيرات آن ارائه مي دهد . اميدوارم كه توانسته باشم در اين مقاله ي مختصر ذره ايي از درياي بيكران تاثيرات اجتماعي نماز را معرفي كرده باشم. در اين راستا به پا ره ای ا ز آ ثار ا جتما عی آن ا شاره می شود.

 

راهکارهای توسعه شهرستان ایذه

(ارائه شده در همایش توسعه شهرستان ایذه - سال84)

اشتغال محور توسعه

مقدمه
    اگرچه بخش اعظم منابع نفت و گاز ،آب ،برق ، فولاد ، نيشكر ، كشاورزي و دامداري كشور مان در استان خوزستان قرار دارد اما بر اساس اعلام منابع رسمي نرخ بيكاري در اين استان 18درصد و از لحاظ اشتغال رتبه ي 27را دارا مي باشد. در بعضي از شهرها مانند آبادان ، خرمشهر ، ايذه و مسجد سليمان اين رقم بالاي 25درصد مي باشد . در حاليكه با در نظر گرفتن بيكاري پنهان ، مشاغل كاذب و عدم ثبت آمار دقيق بيكاران در مناطق روستايي و عشايري ، رقم واقعي نرخ بيكاري در افراد بالاي 15 سال به بيش از 30درصد مي رسد. و بعضي از مناطق استان از جمله ايذه بيكاري و پايين بودن سطح درآمد ماهيانه خانوارها سبب شده است تا بخش قابل توجهي از جمعيت زير خط فقر بسر برند.  بدون ترديد براي رفع فقر و محروميت و ارتقاء سطح زندگي خانوارها ، ايجاد اشتغال و در آمدزايي موثرترين و كارآمدترين گزينه مي باشد . در اين مقاله ي مختصر تلاش مي شود تا زمينه هاي اشتغال در شهرستان ايذه معرفي شود.
 
    زمينه هاي اشتغال
    امروزه در كشورهاي توسعه نيافته براي مبارزه با بيكاري و ايجاد اشتغال ، بيشتر به ايجاد مشاغل كوچك و بنگاههاي اقتصادي كوچك و زود بازده توجه و تاكيد مي شود. در جريان اين اقدام دولت نقش ارشادي وحمايتي دارد و تسهيلات مالي و اعتباري لازم را در اختيار افراد قرار مي دهد. و افراد با مديريت خود به فعاليتهاي توليدي و خدماتي مي پردازند كه درآمد حاصله آن بيشتر از درآمد كاركنان و حقوق بگيران شركتها و سازمانهاي ديگر است. اجراي اين برنامه در كشور ما مي تواند مفيد و موثر باشد.

موانع اجتماعی وفرهنگی توسعه در شهرستان ایذه*

      مقد مه
توسعه ی اقتصادی ، اجتما عی ، فرهنگی و سیاسی مهم ترین مساله فرا روی بشر عصر حاضر است. توسعه وضعیتی آرمانی است که کشورهای مختلف برای دستیابی به آن کوشش فرا وانی می کنند و هد ف اصلی  سیا ستها ، برنا مه ریزی ها و سرما یه گذاریهای خود را نیل به توسعه ی همه جانبه و پایدار عنوان می کنند. « توسعه به معنی گسترش ، شکوفایی ، بسط و رشد است از دید گاه اجتما عی رشدی هماهنگ ، همبسته و موزون در همه ابعاد مادی ، روانی و معنوی است... در جریان آن شکوفایی همه جانبه انسانی مطمع نظر با شد وآرما نهای انسانی اخلاقی بسط یابند و حیات معنوی شکوفایی پذیرد.»(1)  توسعه یک پدیده ی مقطعی و زودگذر  نیست بلکه یک روند منظم ، چند بعدی ،  مستمر  و طولانی است که نقطه ی آغاز و پایانی دارد. توسعه زمانی پایدار خوا هد بود که محور آن  « انسا ن » و چند بعدی باشد یعنی همه ی ابعا د و جها ت زندگی انسا ن را در بر بگیرد. ودر نتیجه ی آن سطع زندگی بشر در همه ی زمینه ها ارتقا ء یابد. عوامل ، اسباب ، زمینه ها و  شرایط گونا گونی  باید مهیا و فراهم گردد تا توسعه به صورت واقعیتی عینی تحقق پیدا کند.  باید  موانع توسعه را شنا خت تا با رفع آنها بستر آن را ایجا د کرد.  شهرستان ايذه با همه جاذبه ها و توانمنديهايي كه در زمينه گسترش و توسعه ي صنعت گردشگري  ، كشاورزي ، دامداري ، جنگل ، سدسازي و توليد انرژي دارد ، يكي از ده شهر توسعه نيافته كشورمان به شمار مي آيد.

آیا امام رضا(ع) از خاک بختیاری عبور کرده است؟

در ابتدای قرن سوم هجری قمری مهمترين رويداد در تاريخ مذهب شيعه، مهاجرت امام رضا (ع) به خراسان و قبول ولايتعهدی به وسيله ايشان است. در بسياری از متون مسير مهاجرت امام از بصره به طرف اهواز و از آنجا به فارس آورده شده است اگر چه در اين خصوص اختلاف نظرهايی وجود دارد ( جعفریان ،1371 :153 ) امّا دلايلی وجود دارد که نظريه‌ی ورود امام به خاک بختياری را قوّت می بخشد. در کتاب «جغرافيای تاريخی هجرت امام رضا(ع)» به نقل از ياقوت حموی در «معجم البلدان»و بغدادی در «مراصدالاطلاع» و به نقل از «مسعربن مهلهل» از ورود امام رضا (ع) به شوشتر خبر می دهد و می نويسد:«روبروی شادروان، مسجد علی بن موسی الرضا (ع) است که وقتی حضرت از مدينه به خراسان تشريف می بردند ساختند»(عرفان منش ،1374 : 56)
در کتاب «تحفه العالم» نيز به اين موضوع اشاره شده است: «قديم ترين مساجد، مسجد جامع است وعوام شوشتر را اعتقاد آن است که حضرت امام الانس والجن علی بن موسی الرضا – صلوات الله عليه – در آن مسجد نماز گزارده ودر حق مردم شوشتر دعا فرموده که وبا و طاعون در آن شهر نشود اما نماز گزاردن آن حضرت در آن مسجد شهرتی بی اصل است چه بنای آن مسجد به نحوی که ذکر آن می آيد بعد از وفات آن حضرت بوده است ومی تواند شد که در سفر خراسان آن حضرت وارد شده باشد و به مکانی که اکنون مسجد است و در آن وقت بيابان بوده نزول اجلال فرموده نماز کرده باشد و به اين شرافت بنای مسجد را در آنجا گذاشته باشند. »( شوشتری ،1363 : 71)

جایگاه ائمه اطهار در میان بختیاری ها

در خصوص زمان و نحوه تشرف بختیاری ها به دین اسلام اختلاف نظر هایی وجود دارد.پاره ای از منابع حکایت دارندکه این ایل بدون خونریزی ، جنگ و استفاده از شمشیر به اسلام گرویدند. پاره ای خلاف این ادعا را دارند و از مقاومت بختیاری ها در مقابل سپاه ابوموسی اشعری والی بصره در سال 25 هجری سخن می گویند. آنچه با واقعیت های تاریخی مطابقت دارد آنست که مردم این سامان بعد از سقوط شوشتر در زمان خلیفه دوم بوسیله سپاه اسلام، به تدریج به اسلام گرویده اند. در همین خصوص مولف کتاب بختیاری تحت عنوان «ابتدای تشیع در بختیاری و شوشتر» می نویسد: «ایل بختیاری قبل از اینکه تشیع در مملکت ایران رواج داشته باشد، شیعی مذهب بودند و در مذهب خود کمال عصبیت را بخرج می دادند و سرایت این مذهب از شهر شوشتر به آنجا شذه است.»
 اسناد  و شواهد دیگری نیز حکایت از آن دارد که مذهب مردم خوزستان تا اواخر قرن نهم معتزلی بوده است.اما  شواهد و دلایل دیگری وجود دارد که درستی  این روایت را تایید نمی کند. اگر اعتباری هم داشته باشد نمی تواند همه خوزستان یا مذهب کل بختیاری ها را شامل شود. در کتاب«تاریخ تشیع در ایران» ضمن اشاره به سابقه تشیع در قم از اواخر قرن اول هجری و تاثیر و نقش شیعیان  قم بر رواج مذهب شیعه در مناطق همجوار به نقل از علامه مجلسی می نویسد: «عمده تشیعی که در منطقه جبال بوده احتمالا به جهت تاثیر پذیری تشیع قم بوده است.همچنین مولف یکی از عوامل ترویج مذهب تشیع در مناطق بختیاری و همجوار آن را  اعرابی می داند که در مناطق فریدن و گلپایگان استقرار یافتند. این اعراب از عربهای شیعه یمن بودند که به وسیله حضرت علی علیه السلام مسلمان شده بودند.

آیا در بین بختیاری ها توتم پرستی رواج داشت؟!

     بختیاری ها به مانند سایراقوام ، به علت نزدیکی تنگاتنگ و وابستگی به طبیعت ، تحت تاثیر طبیعت ،مظاهر و نیروهای درون آن قرار گرفته اند. طبیعت تنها منزلگاه ، پناهگاه وسکونتگاه بشر نیست .غذای او را تامین می کند ، مواد اولیه ابزار ، ادوات واشیاء را در اختیارش می گذارد ، حس زیبا شناختی او را ارضا می کند ، در تزیینات و آراستن به یاریش می شتابد ، نشاط وفرح بخشی را به انسان ارزانی می دارد ، برای انسان طبیعت ، منشاء قدرت، عظمت ، وحشت وترس است ، بشر با همه پیشرفتی که کرده است ، خود را مقهور و نیازمند به طبیعت می داند. تاثیر و نقش فراوان طبیعت در زندگی بشر باعث گردید ، تا وی در زبان ، عقیده وباور،آداب ورسوم وبسیاری از رفتارهای خود از طبیعت الهام گیرد. گویی انسان برای ارج نهادن به طبیعت و ابراز خرسندی ، خوشحالی و رضایت مندی از این فرصت و فایده ، طبیعت را در قالب هزاران راز و رمز در ابعاد زندگی خود متجلی ساخت ، به بسیاری از جنبه های  حیات انسا نی خود ، مفهومی آیینی ، مقدس ، عرفانی وآرمانی داد. انسان اولیه از یک سو برای تمیز وجدا سازی خود از گروه های دیگر و تعیین جایگا ه خود ، و از طرفی برای تشخیص منشاء ، هویت وربط دادن خود به موجودی نیرومند وقابل ستایش ، درصدد برآمد تا از تنوع وتفاوت های موجود درطبیعت استفاده نماید. گونه های متنوع حیوانی بیشترین سهم را در این زمینه ایفاء کردند.انسا ن از هزاران  سال پیش برای فهماندن وانتقال عقیده ، باور واحساس خود وتحقق آرزوها وآرمان هایش ولو در قالب رموز پیچیده واسرار ناپیدا ، نقش وتصویر حیوانات را به خدمت گرفت.  قلمرو بختیاری ها که گستره ی وسیع آن را کوه ها و جنگل های غنی و پر برکت با چشم اندازهای زیبا در بر می گیرد ، برای وحوش نیزجایگا هی غنی بوده و هست. حیات وحش آن از تنوع فراوانی بر خوردار است.

آرم فراماسونری

زمینه های پیدایش و شکل گیری فراماسونری

 زمینه های پیدایش و شکل گیری تشکیلات فراماسونری و نقش آنها در گسترش فرقه گرایی

مقدمه:
سابقه تشکيلات نخبه گرا ، مرموز و سری فراماسونری ( free mason )  ( بناهای آزاد )  به قرون وسطی و احتمالا" قرون هفتم و هشتم میلادی باز می گردد.  زمانی که « بناها» برای غلبه بر مشکلات صنفی و دفاع از منافع گروهی خود تشکيلاتی را بوجود آوردند و از ترس دولتها اين تشکيلات را مخفی و پنهان داشته و بر حفظ اسرار شغلی خود تاکيد می ورزيدند.کسی که عضو  فراماسونری است،« ماسون» یا «فراماسون » نامیده می شود. ساختمانی که مرکز  فعالیت ماسونهاست «لژ » نام دارد.  بعد از فروپاشی امپراطوری روم ، اداره شهرهای اروپا به دست فئودالها افتاد. در آن روزگار اتحادیه های صنفی مختلفی وجود داشت که امورات خود را حل و فصل می کردند. یکی از این اصناف ،اتحادیه صنف معماران و بناها بود. این گروه بیشتر در ساخت کلیساها و ساختمانهای بزرگ مشارکت داشتند. وقتی کار کلیساسازی و شهرسازی به پایان رسید و با رکود مواجه گردید ،این صنف  که بیشتر اعضای آن یهودی بودند ، با مشکلات و تنگناهای مختلفی مواجه گردید و معماران و بناها دچار انزوا شدند. اما این لژ به دلیل استفاده از علائم هندسی و ریاضی برای بسیاری جذاب بود. و چون عضویت در اصناف در اروپا متداول بود ، بسیاری از نجیب زادگان و اشخاص بانفوذ و صاحب علم ، ثروت و قدرت به این صنف پیوستند و به تدریج آن را از ماهیت و اهداف صنفی آن دور ساختند.

 بعدها فراماسونرها برای نشان دادن اهمیت و قدمت تشکیلات خود ، پيشينه خود را به حضرت آدم ، موسی و سليمان و حتی مانی رساندند. اين تشکيلات صنفی به تدريج در خدمت منافع قدرت های استعماری قرار گرفت و ويژگی های پيچيده ، مرموز و کاملاً سری به خود گرفت . افرادی که به عضويت اين انجمن در می آمدند به وسيله اعضاء قديمی تر دعوت می شدند و يا برای عضويت آنها ضمانت می دادند. با ورود به اين انجمن ، شخص مجبور بود سوگند وفاداری ياد کند و هيچ شانسی برای بازگشت  و خروج از انجمن نداشت. در کشور ما اين انجمن با نام  « فراموشخانه » شناخته می شود. آنچه باعث شهرت اين تشکيلات مخفی گرديد ، جنبه اسرار آميز و پنهانکارانه آن است. اما بر اساس تحقیقات و مطالعات مختلف ، ریشه و خاستگاه تشکیلات فراماسونری به آموزهای باطنی گری کابالیستهای یهودی و اندیشه های مادیگرایانه مصریان قدیم باز می گردد. در اینجا به معرفی برخی از این دیدگاهها پرداخته می شود.

شیوه های حل اختلاف در ایل بختیاری

        الف) مقدمه
 
بختیاری ها مردمانی هستند که هزاران سال در کوههای زاگرس میانی و دامنه های آن که با نام کوههای بختیاری شناخته می شود زندگی می کنند. آنان در استانهای چهارمحال بختیاری ، خوزستان ، اصفهان و لرستان استقرار دارند ، بافت و ساختار اجتماعی غالب گروههای انسانی آن طایفه ای و ایلی است . ساختار ایلی که متاثر از نظام پدرسالارانه است برای اداره امور مردم خود ظرفیتهای زیادی دارد که می تواند حادترین معضل و اختلاف را در کوتاهترین زمان ممکن و با صرف کمترین هزینه حل و فصل نماید. بی تردید یکی از جهات مثبت ساختار ایلی ، همین موضوع است که می تواند با تکیه بر آیین های ایلی و بهره جستن از روابط اجتماعی مردم  ، بسیاری از مسایل و مشکلات را خود مرتفع سازد.

خطوط قرمز آزادی بیان از منظر قرآن کریم

مقدمه :
      آزادي يك لفظ مقدس و عامه و خاصه پسندي است كه نشأت گرفته از خلقت و فطرت انسان است ، و به همين دليل ضمير پاك آدمي از ازل جوياي آن مي باشد ؛ هيچ عقل سليمي نتوانسته كه انكارش كند ، بعثت انبياء و نزول وحي به خاطر آزادي انسان از غير « لا إله إلا الله » بوده و بردگي و استعباد ، استثمار  و در حصار خود قرار گرفتن و دگر پرستي  را همه يكتا پرستان روي زمين  مخالف آزادي آدم بعثت انبياء و نزول وحي به خاطر آزادي انسان ي مي دانند كه يكي از وجوه تفاوتش از دگر كائنات خلقت ، آزاد بودنش  مي باشد ( لقد خلقك الله حُرّاً ) .
     اگر چه آزادي همچون ديگر الفاظ مقدس جوهره اصلي خود را خاصه در اين دو قرن اخير از دست داده است و چه بسا نقطه مقابل بار معنوي  خود ، و تأمين كننده منافع ستمگراني است كه روزگاري با شمشير در بدست آوردن و حفظ آن نا توان بودند ؛ اما هنوز هم همين پوستين براي بشر مقدس است . و از همين روست كه شايد هيچ كنفراس اجتماعي در دنيا بر گذار نگردد ، مطبوعات و كتب اجتماعي به بازار پا ننهند ، قانون اجتماعي تصويب نگردد و..... مگر اينكه به لفظ آزادي مزيّن شده باشند .
        آزادي از نظر جامعه شناشناسان ، يعني آزادي طبيعي انسان كه فقط قوانين انساني ( نه چيز ديگر ) آن را تا جايي محدود مي كند كه براي نفع عموم  يا مصلحت همگاني ضرورت داشته و مقتضي باشد . اما آزادي را اهل سياست در آزادي بيان و عقيده و حق انتخاب سرنوشت سياسي خود  خلاصه كرده اند .

     آنچه مسلم بوده و مورد اقبال همه علماي اسلام چه در گذشته و چه در حال نيز مي باشد اصل آزاد بودن بيان در آن كتاب هدايت ، مي باشد . دستور خداوند براي مشورت كردن پيامبر با مردم در چندين مورد « وَ شاوِرْهُمْ في الأمرِ » و « « و أَمْرُهُمْ شوري بينهم » ( و... حكايت از اين دارد كه مردم در بيان ديدگاهشان آزاد بوده و مي توانستند حتي در مقابل رسول خدا (ص ) نيز ابراز عقيده كنند .

درباره ما

تازه‌های کتاب

 کتاب «نخستین جرعه از این جام» میزبانی و قهرمانی تیم ملی فوتبال ایران در جام ملت های آسیا (۱۳۴۷-۱۹۶۸) را از زوایای سیاسی-اجتماعی و ورزشی با نگاهی تازه مورد کنکاش قرار داده است.
 شیمبار (شیم بار) جلگه گرمسیری شیمبار در شمال خوزستان واقع گردیده و تقریباً نزدیک به نقطه صفر مرزی بین استان خوزستان و چهار محال بختیاری قرار دارد. این منطقه گردشگری از توابع بخش چلو شهرستان اندیکا می باشد که در 45 کیلومتری شهر قلعه خواجه  و یکصد کیلومتری مسجدسلیمان و220 کیلومتری اهواز است.  
 «فراز و فرود ایل کیان ارثی با تاکید بر ظهور و سقوط محمدتقی خان بختیاری» عنوان کتابی است که توسط مصطفی علیزاده گل سفیدی به نگارش درآمده و آماده چاپ شده است. در این کتاب با استناد به منابع مختلف تاریخی به بررسی ایل کیان ارثی و روسای آن از دوره صفویه تا 50 سال پیش پرداخته و شامل 5 فصل به شرح ذیل است: